THÂN NHIỆT 37°C LÀ MÔI TRƯỜNG HOÀN HẢO CHO CÁC TẾ BÀO

THÂN NHIỆT 37°C LÀ MÔI TRƯỜNG HOÀN HẢO CHO CÁC TẾ BÀO

Hãy thử hình dung một con cá. Muốn nó sống khỏe, điều đầu tiên chúng ta phải làm không phải là tìm loại thức ăn giàu dinh dưỡng nhất cho nó, cũng chưa phải là bảo vệ nó khỏi thiên địch. Việc đầu tiên đơn giản hơn nhiều: phải đặt nó vào đúng môi trường mà cơ thể nó có thể hoạt động — nước.

Một con cá được cho thức ăn tốt đến đâu nhưng bị đặt trên cạn thì thức ăn ấy gần như không còn ý nghĩa. Bởi trước khi nói đến chuyện ăn gì, hấp thu bao nhiêu hay chống lại tác nhân nào, cơ thể nó phải được đặt trong những điều kiện vật lý phù hợp để các quá trình sống diễn ra.

Cơ thể con người tất nhiên phức tạp hơn rất nhiều, nhưng có một nguyên lý sinh học tương tự: tế bào không hoạt động độc lập với môi trường của nó. Nhiệt độ là một trong những yếu tố quan trọng của môi trường bên trong cơ thể, bên cạnh pH, nồng độ ion, oxy, glucose, áp suất thẩm thấu và nhiều yếu tố khác. Cơ thể phải liên tục điều hòa những thông số này trong một phạm vi tương đối hẹp — đó chính là một phần của cân bằng nội môi (homeostasis).

Tại sao nhiệt độ lại quan trọng? Bởi hoạt động sống của tế bào phụ thuộc vào hàng nghìn phản ứng hóa sinh, và phần lớn các phản ứng ấy được xúc tác bởi enzyme. Hoạt tính enzyme, tốc độ phản ứng hóa học, tính chất của màng tế bào, tuần hoàn máu và nhiều quá trình chuyển hóa đều chịu ảnh hưởng của nhiệt độ. Vì vậy cơ thể con người có cả một hệ thống điều nhiệt rất tinh vi để giữ nhiệt độ trung tâm quanh khoảng 37°C, thay vì để nó thay đổi tự do theo môi trường.

Điều đáng suy nghĩ ở đây là: khi nói về sức khỏe, chúng ta thường bắt đầu bằng câu hỏi “Cơ thể đang thiếu chất gì?”, “Nên bổ sung vitamin nào?”, “Vi khuẩn hay virus nào đang gây bệnh?”. Những câu hỏi ấy cần thiết, nhưng vẫn còn một câu hỏi nền tảng hơn:

Môi trường mà các tế bào đang hoạt động có đang được cơ thể duy trì trong điều kiện sinh lý thích hợp hay không?

Giống như chăm sóc một cái cây, trước khi tranh luận nên dùng loại phân bón nào, chúng ta phải xem cây có được trồng trong điều kiện nhiệt độ, nước, ánh sáng và đất phù hợp hay chưa. Phân bón không thể thay thế môi trường sống. Dinh dưỡng cung cấp nguyên liệu, nhưng môi trường sinh lý phù hợp mới tạo điều kiện để bộ máy tế bào sử dụng những nguyên liệu ấy.

Vì thế, có thể nhìn nhiệt độ cơ thể theo một cách sâu hơn: nó không chỉ là một con số trên nhiệt kế, mà là một trong những điều kiện nền tảng của môi trường nội tại nơi hàng nghìn tỷ tế bào của chúng ta đang sống và hoạt động từng giây.

Và có lẽ trước khi hỏi “Tôi cần bổ sung thêm gì cho cơ thể?”, chúng ta nên hỏi một câu cơ bản hơn:

“Tôi đã tạo điều kiện để cơ thể duy trì môi trường sinh lý mà các tế bào cần để hoạt động bình thường hay chưa?